08Th3
TƯ VẤN TỘI GIẾT NGƯỜI TRONG TRẠNG THÁI TINH THẦN KÍCH ĐỘNG MẠNH BỊ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?
Giết người được xem là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Do đó, khi xét xử cần làm rõ tình huống khi tội phạm thực hiện hành vi phạm tội giết người, đang trong tình trạng bình thường hay rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Phạm tội trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là một hoàn cảnh đặc biệt được quy định cụ thể trong pháp luật Hình sự Việt Nam. Hãy cùng Luật Huy Hoàng tìm hiều vấn đề “Tội giết người trong trạng thái tinh thần kích động mạnh bị xử lý như thế nào?”
1. Trạng thái tinh thần kích động mạnh là gì?
Hiện nay, vẫn chưa có văn bản hướng dẫn nào về “Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh” trong BLHS 2015. Tuy nhiên, tại Điểm b, mục 1, chương 2 Nghị quyết số 04-HĐTPTANDTC/NQ ngày 29/11/1986 hướng dẫn áp dụng một số quy định trong phần các tội phạm của Bộ luật hình sự như sau:
“Tình trạng tinh thần bị kích động là tình trạng người phạm tội không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế được hành vi phạm tội của mình. Nói chung, sự kích động mạnh đó phải là tức thời do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân gây nên sự phản ứng dẫn tới hành vi giết người. Nhưng cá biệt có trường hợp do hành vi trái pháp luật của nạn nhân có tính chất đè nén, áp bức tương đối nặng nề, lặp đi lặp lại, sự kích động đó đã âm ỷ, kéo dài, đến thời điểm nào đó hành vi trái pháp luật của nạn nhân lại tiếp diễn làm cho người bị kích động không tự kiềm chế được; nếu tách riêng sự kích động mới này thì không coi là kích động mạnh, nhưng nếu xét cả quá trình phát triển của sự việc, thì lại được coi là mạnh hoặc rất mạnh.
Hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người phạm tội hoặc đối với người thân thích của người đó tuy làm cho người phạm tội bị kích động mạnh, nhưng nói chung chưa đến mức là phạm tội. Nếu hành vi trái pháp luật đó trực tiếp xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc lợi ích hợp pháp của người phạm tội hoặc người thân thích của người phạm tội hoặc của xã hội, đã cấu thành tội phạm, thì hành vi chống trả lại gây chết người có thể được xem là trường hợp phòng vệ chính đáng (theo Điều 13) hoặc do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (theo Điều 102).
Trong trường hợp cá biệt hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân cấu thành tội phạm nhưng là tội phạm ít nghiêm trọng (như tội làm nhục người khác, tội vu khống) thì cũng được coi là giết người trong tình trạng tinh thần bị kích động mạnh và được xử lý theo Điều 101, khoản 3. Thí dụ: hai anh em đồng hao ở chung nhà bố mẹ vợ, người anh thường xuyên làm nhục thô bạo và trắng trợn vu khống người em, đến thời điểm nào đó lại lăng nhục người em nên người anh bị em giết.
Đối với trường hợp người dùng chất say (uống rượu) hoặc chất kích thích mạnh khác mà bị say, nhân có hành vi trái pháp luật không nghiêm trọng của nạn nhân mà thực hiện hành vi giết người, thì không coi là trường hợp phạm tội do bị kích động mạnh. Phải tùy theo hoàn cảnh, tính chất và mức độ sai trái của hành vi do nạn nhân thực hiện cũng như các tình tiết khác của vụ án, mà xử lý theo điều 101 về tội giết người.
– Để có thể xác định tinh thần của người phạm tội có bị kích động mạnh hay không và để phân biệt giữa “kích động” với “kích động mạnh”, cần xem xét một cách khác quan, toàn diện các mặt: thời gian, hoàn cảnh, địa điểm, diễn biến, nguyên nhân sâu xa và trực tiếp của sự việc; mối quan hệ giữa nạn nhân với người phạm tội, trình độ văn hóa, chính trị, tính tình, cá tính của mỗi bên: mức độ nghiêm trọng của hành vi trái pháp luật của nạn nhân, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân với tình trạng tinh thần bị kích động mạnh của người phạm tội.”
Như vậy, có thể hiểu người bị kích động mạnh về tinh thần là người không còn nhận thức đầy đủ về hành vi của mình như lúc bình thường, nhưng chưa mất hẳn khả năng nhận thức. Lúc đó họ mất khả năng tự chủ và không thấy hết được tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình; trạng thái tinh thần của họ gần như người điên (người mất trí). Trạng thái này chỉ xảy ra trong chốc lát, sau đó tinh thần của họ trở lại bình thường như trước.
Trường hợp người phạm tội có bị kích động về tinh thần nhưng chưa tới mức mất khả năng tự chủ thì không gọi là bị kích động mạnh và không thuộc trường hợp giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.
Việc xác định một người có bị kích động mạnh về tinh thần hay không là một vấn đề hết sức phức tạp bởi tình trạng tâm lý của mỗi người là khác nhau. Vì vây, không có sẵn một thước đo nào để đo tình trạng kích động mạnh mà phải căn cứ vào những trường hợp cụ thể, xem xét một cách toàn diện các tình tiết của vụ án, nhân thân người phạm tội, quá trình diễn biến của sự việc, nghề nghiệp, trình độ văn hoá, hoạt động xã hội, điều kiện sống, tính tình, bệnh tật, hoàn cảnh gia đình, quan hệ giữa người phạm tội với nạn nhân v.v… từ đó xác định mức độ bị kích động về tinh thần có mạnh hay không, mạnh tới mức nào.
2. Quy định của pháp luật về Tội Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh Điều 124 BLHS 2015
“Điều 125. Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
1. Người nào giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó hoặc đối với người thân thích của người đó, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.”
3. Cấu thành tội phạm tội Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
a. Khách thể của tội phạm
Tội giết người trong trang thái tinh thần bị kích động mạnh xâm phạm đến quyền sống của con người.
Nạn nhân có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng gây nên đối với người phạm tội hoặc đối với thân tích của người phạm tội đó. Hành vi trái pháp luật nghiêm trọng này là hành vi trái pháp luật nói chung (Hình sự, Dân sự, hành chính, …) ở mức độ nghiêm trọng và thường xảy ra một cách tức thời. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp hành vi trái pháp luật của nạn nhân có tính chất đè nén, áp bức nặng nề đến người phạm tội dẫn đến người phạm tội ở một thời điểm nhất định đã bùng lên thì vẫn được coi là phạm tội trong trạng thái tinh thần bị kích động manh.
Nạn nhân phải là người đã có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với người phạm tội hoặc đối với người thân thích của người đó. Nếu người phạm tội lại không giết người thực hiện hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với mình hoặc đối với người thân thích của mình, mà giết vợ, con hoặc người thân thiết của người này thì họ không phạm tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh mà phạm tội giết người
b. Mặt chủ thể của tội phạm
Chủ thể của tội phạm là bất kỳ người nào từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự, trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.
c. Mặt khách quan của tội phạm:
Hành vi khách quan:
+ Là hành vi của người giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh: Đâm, chém, bắn, đấm, đá, bóp cổ, …
+ Hành vi trái pháp luật của nạn nhân đối với người phạm tội hoặc với thân thích của người đó phải là nguyên nhân làm cho người phạm tội bị kích động mạnh về tinh thần. Hậu quả khách quan: hậu quả chết người.
d. Mặt chủ quan của tội phạm
Dấu hiệu lỗi của chủ thể: Lỗi của chủ thể được quy định có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp.
Trên đây là bài viết của Luật Huy Hoàng về vấn đề Tội giết ngường trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh bị xử lý như thế nào? Hy vọng rằng bài viết mang đến cho khách hàng những nội dung bổ ích.
4. Dịch vụ tư vấn pháp lý hình sự của LUẬT HUY HOÀNG.
LUẬT HUY HOÀNG tự hào là đơn vị uy tín, tận tâm, cung cấp đầy đủ dịch vụ pháp lý nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự.
Tư vấn hồ sơ vụ án, đánh giá tính chất hành vi vi phạm và đưa ra định hướng giải quyết
Cùng khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước, Tòa án khi có yêu cầu
Hỗ trợ soạn thảo văn bản, đơn từ, thay mặt khách hàng tranh tụng tại Tòa án, …
Cùng nhiều dịch vụ pháp lý khác.
Nếu có nhu cầu trải nghiệm dịch vụ pháp lý của chúng tôi, vui lòng liên hệ ngay với chúng tôi theo thông tin sau:
