04Th6
TỘI GIẾT NGƯỜI DO VƯỢT QUÁ GIỚI HẠN PHÒNG VỆ CHÍNH ĐÁNG BỊ XỬ PHẠT NHƯ THẾ NÀO?
Tự vệ trước sự tấn công của người khác là hành động cần thiết để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của bản thân. Tuy nhiên, hiên nay có nhiều vụ án giết người mà nguyên nhân xuất phát từ hành vi tự vệ của cá nhân đó. Vậy, trong trường hợp nào hành vi giết người để tự vệ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng? Hãy cùng LUẬT HUY HOÀNG tìm hiểu rõ hơn vấn đề này qua bài viết dưới đây.
1. Khái niệm
Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi năm 2017) có quy định về trường hợp phòng vệ chính đáng như sau:
“Điều 22. Phòng vệ chính đáng
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.”
Như vậy, căn cứ theo quy định nêu trên thì cá nhân khi có hành vi tự vệ với mục đích là bảo vệ quyền lợi của một hay một nhóm đối tượng xác định, tương xứng với mức độ nguy hiểm của người đang thực hiện hành vi xâm hại sẽ được xem là phòng vệ chính đáng. Theo đó, cá nhân không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi tự vệ của mình.
Tuy nhiên, khi hành vi tự vệ vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, cụ thể là chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại thì cá nhân vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
2. Quy định của pháp luật về tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng:
Điều 126 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy đinh rõ mức xử phạt đối với tội danh này như sau:
“Điều 126. Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội
1. Người nào giết người trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.”
3. Cấu thành tội phạm tội Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng
a. Mặt khách thể của tội phạm
– Tội phạm xâm phạm đến quyền sống của người khác.
– Nạn nhân phải là người có hành vi xâm phạm đến các lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân người phòng vệ hoặc người khác. Hành vi xâm phạm đó phải là hành vi đã bắt đầu và chưa kết thúc.
Trường hợp hành vi xâm phạm đã kết thúc thì mọi hành vi chống trả cũng không được coi là hành vi phòng vệ. Tuy nhiên, trong trường hợp hành vi xâm phạm này kết thúc nhưng lại có hành vi khác của chính nạn nhân xâm phạm đến lợi ích chính đáng cần bảo vệ thì không được coi là hành vi xâm phạm đã kết thúc và người có hành vi chống trả vẫn được coi là phòng vệ chính đáng.
b. Mặt chủ thể của tội phạm
Chủ thể của tội phạm này có thể là bất kỳ người nào từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự.
c. Mặt chủ quan của tội phạm
Tội phạm này được thực hiện với lỗi cố ý
Động cơ: là nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình hoặc của người khác hoặc động cơ bắt giữ người phạm tội.
d. Mặt khách quan của tội phạm
– Hành vi khách quan:
+ Hành vi tước đoạt tính mạng của người khác một cách trái pháp luật do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
+ Hành vi của người phạm tội xuất phát từ việc thực hiện quyền phòng vệ chính đáng gây thiệt hại cho người có hành vi xâm hại.
+ Hành vi chống trả phải quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại, gây ra cái chết cho nạn nhân.
Hậu quả khách quan:
Nạn nhân chết. Tội phạm hoàn thành khi hậu quả chết người xảy ra.
4. So sánh Tội Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 126) với Tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 136)
Giống nhau:
+ Điều là hành vi chống trả cần thiết nhưng vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
+ Hành vi chống trả trên tác động đến người đang có hành vi xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, quyền, lợi ích chính đáng của bản thân hoặc của người khác.
+ Chủ thể của tội phạm đều là người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự.
+ Tội phạm đều thực hiện hành vi với lỗi cố ý. Động cơ phạm tội là nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Khác nhau
| Tiêu chí so sánh | Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 126 BLHS 2015) | Tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 136) |
| Khách thể | Xâm phạm đến quyền sống của người khác | Xâm phạm đến quyền được bảo hộ sức khỏe của người khác |
| Hậu quả | Hậu quả chết người là hậu quả bắt buộc. | Gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác. Hậu quả chết người không bắt buộc. |
| Khung hình phạt | – Mức hình phạt tại khoản 1: phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm đối với người giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. – Mức hình phạt tại khoản 2: Phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm | – Mức hình phạt tại khoản 1: Khung 1 quy định hình phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. – Mức hình phạt tại khoản 2: bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm: + Đối với 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%; + Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên. – Mức hình phạt tại khoản 3: phạt tù từ 01 năm đến 03 năm với trường hợp Phạm tội dẫn đến chết người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên |
5. Dịch vụ pháp lý của LUẬT HUY HOÀNG.
LUẬT HUY HOÀNG tự hào là đơn vị uy tín, tận tâm, cung cấp đầy đủ dịch vụ pháp lý nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của người phạm tội.
Tư vấn hồ sơ vụ án, đánh giá tính chất hành vi vi phạm và đưa ra định hướng giải quyết
Cùng khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước, Tòa án khi có yêu cầu
Hỗ trợ soạn thảo văn bản, đơn từ, thay mặt khách hàng tranh tụng tại Tòa án,…
Nếu có nhu cầu trải nghiệm dịch vụ pháp lý, hãy liên hệ với LUẬT HUY HOÀNG theo thông tin sau:
